Inleiding
Wat is netcongestie?
Netcongestie is drukte op het stroomnet. De laatste jaren zijn steeds meer mensen meer stroom gaan gebruiken om hun huis te verwarmen, te koken en om elektrisch te rijden. Dat is mooi, want dan gebruiken we minder gas en dat betekent minder CO2-uitstoot. Ook ‘maken’ we meer onze eigen stroom doordat veel mensen zonnepanelen hebben. Goed nieuws dus zou je zeggen. Maar ons elektriciteitsnet is eigenlijk niet gebouwd om zoveel stroom over het net te laten gaan. Hierdoor ontstaat er op sommige momenten een soort ophoping. Bijvoorbeeld op koude avonden als de warmtepomp hard moet werken, veel mensen douchen en de tv en lampen aanstaan. Maar ook in de zomer als er veel stroom wordt opgewekt door zonnepanelen. De piek die dan ontstaat op het stroomnet noemen we netcongestie.
Wat merk jij van netcongestie?
We hebben in Nederland drie verschillende netten:
- Het hoog- en midden-spanningsnet: hier speelt de netcongestie momenteel het meest. Op deze netten zijn grootverbruikers aangesloten zoals bedrijven, fabrieken en glastuinbouw.
- Het laagspanningsnet: daar is jouw huishouden op aangesloten. Hier spelen de netcongestieproblemen minder dan bij bedrijven, maar ook hier worden de problemen groter door het toenemende stroomgebruik van huishoudens en de toegenomen eigen opwek door zonnepanelen. De kans op netcongestie verschilt per regio en soms zelfs per wijk.
Momenteel is er op de meeste plekken met laagspanningsnetten nog ruimte, maar er wordt voorspeld dat vooral huishoudens in Gelderland, Flevoland en Utrecht richting 2026 meer last krijgen. Dat kan betekenen dat er meer kans is op storingen en dat het langer kan duren voordat jouw huishouden een zwaardere stroomaansluiting kan krijgen als je dat aanvraagt (bijvoorbeeld omdat je je woning gaat verduurzamen en een zwaardere aansluiting nodig hebt voor je warmtepomp, inductiekookplaat enzovoort). Nieuwbouwwijken kunnen in sommige gevallen nog niet op het stroomnet worden aangesloten. Maar het kan ook zo zijn dat de stroom van je zonnepanelen tijdelijk niet het net op kan.
Om te zien hoe het in jouw buurt gesteld is met netcongestie kun je kijken op de website van je netbeheerder. Vaak staat de naam van je netbeheerder op een sticker in je meterkast. Grofweg zijn ze zo ingedeeld: Liander (Friesland, Gelderland, Flevoland, grootste deel van Noord-Holland), Enexis (Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant, Limburg en het grootste deel van Groningen) en Stedin/Enduris (Zeeland, Utrecht en grootste deel van Zuid-Holland).
Wat wordt er gedaan tegen netcongestie?
De netbeheerders zijn bezig met netverzwaring; ze plaatsen bredere kabels en meer transformatorhuisjes. Door de sensoren in deze transformatorhuisjes kunnen ze zien waar de belasting in de woonwijken te hoog is en daardoor kunnen ze dat ook beter aanpakken. Wijken met warmtenetten hebben overigens veel minder elektriciteit nodig dan wijken met warmtepompen. Hierdoor hoeft een dergelijke wijk minder snel te worden verzwaard.
Ook wordt er bij grote bedrijven slimme software gebruikt (en in de toekomst waarschijnlijk meer grote batterijen) om het verbruik van deze grootafnemers beter te sturen. Er bestaat ook congestiemanagement. Hiermee kunnen netbeheerders grote bedrijven belonen als ze hun verbruik afstemmen op de beschikbaarheid van stroom.
Wat kun je zelf doen tegen netcongestie?
Zelf kun je ook iets doen: verbruik, als je zonnepanelen hebt, zoveel mogelijk van je eigen zonnestroom zelf. Zet je vaatwasser aan als de zon schijnt en laad je elektrische auto dan ook op. Bij apparaten die veel stroom verbruiken, zoals een elektrische auto, scheelt het veel ze tussen 9 uur ’s avonds en 7 uur ’s ochtends op te laden of tussen 10 en 16 uur. Maar bespaar ook op energie door goed te isoleren en door grote energieslurpers zoals een elektrische boiler of oude vriezer de deur uit te doen. Kies een zuinig alternatief voor gas en let op dat je geen apparaten koopt die heel veel stroom gebruiken zoals infraroodpanelen voor de verwarming van de hele woning.
Een thuisbatterij nemen is niet voldoende helpend. Op zich kun je je eigen zonne-energie opslaan en later gebruiken en dat helpt natuurlijk wel wat tegen congestie. Maar op zomerse dagen wek je veel meer op dan je kunt opslaan en in de winter verbruik je veel meer dan je in je thuisbatterij hebt opgeslagen. Daarnaast is een thuisbatterij nog erg duur en heeft hij een negatieve klimaat-impact.
Nieuwe ontwikkelingen die interessant zijn om in de gaten te houden zijn handige systemen die jouw apparaten kunnen aansturen. Zo is er al slimme software voor huishoudelijke apparaten die het stroomverbruik kunnen afstemmen met de beschikbaarheid van veel stroom. En dan zijn er HEMS (Home Energy Management Systemen) die ervoor zorgen dat apparaten met elkaar kunnen ‘praten’. Zo kun je bijvoorbeeld je elektrische auto automatisch op laten laden zodra je zonnepanelen zouden gaan terugleveren aan het net. Momenteel zijn deze systemen nog prijzig, maar in de toekomst worden ze waarschijnlijk voordeliger.
Tests & tools
Adviestool zonnepanelen
Check hier of het nemen van zonnepanelen een goede keuze is.
Verbeter je huis
Wat kun je verbeteren aan je woning? Wat kost het en wat brengt het op?
Vind een bedrijf
Kijk hier voor isolatie-, installatiebedrijven, energieadviseurs en financieel adviseurs.